ਭਾਰਤ ‘ਚ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ‘ਤੇ ਔਸਤਨ 4.8 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1 ਜੁਲਾਈ (ਨਿਊਜ਼ ਟਾਊਨ ਨੈਟਵਰਕ) : ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ‘ਤੇ ਔਸਤਨ 4.8 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2023 ਵਿਚ ਇਹ ਕਰਜ਼ਾ 3.9 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਚ 23% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਹਰੇਕ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਔਸਤਨ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿਚ 90,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਉਧਾਰ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ਿਆਂ, ਨਿੱਜੀ ਕਰਜ਼ੇ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਬਕਾਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕਰਜ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੈਰ-ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕਰਜ਼ੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਬਕਾਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ 54.9% ਹਨ।
ਇਹ ਡਿਸਪੋਸੇਬਲ ਆਮਦਨ ਦਾ 25.7% ਹੈ। ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 29% ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰਜ਼ੇ ਲਏ ਹਨ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਰਬੀਆਈ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 42% ਕਰਜ਼ਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ਾ ਅਜੇ ਵੀ ਹੋਰ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ (ਈਐਮਈਐਸ) ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ 46.6% ਹੈ।
ਯਾਨੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਘੱਟ ਹੈ।
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਜੋਖ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹਨ। ਉਹ ਕਰਜ਼ਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਡਿਲੀਨਕਵੈਂਸੀ ਦਰ ਭਾਵ ਕਰਜ਼ਾ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਹਨ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜੋਖਮ ਹੈ।
ਮਾਰਚ 2025 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰਜ਼ਾ / ਬਾਹਰੀ ਕਰਜ਼ਾ 736.3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 10% ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 19.1% ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ 35.5% ਗੈਰ-ਵਿੱਤੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ, 27.5% ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਤੇ 22.9% ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਵਿਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਕੁੱਲ ਬਾਹਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ 54.2% ਹੈ।
